ملا محمد مهدي النراقي ( مترجم : مجتبوي )
144
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي )
هيچ حريص شهوت پرستى نيست مگر اينكه خوك از او بيشتر مىآميزد . و آشكار است كه حريص در مرتبهء خوكان و خران و يهودان است ، و قانع ، در مرتبت ، جز با انبياء و اولياء انباز و همانند نيست و سنجيده نمىشود . و بعد از تأمّل در آنچه گفته شد معالجهء علمى تمام مىشود ، و بدان وسيله بر طرف كردن آزمندى و اكتساب قناعت آسان مىگردد . پس از آن بايد به علاج عملى پردازد . 2 - علاج عملى : اين است كه در امر معيشت ميانه روى پيش گيرد و تا آنجا كه ممكن است درهاى مخارج را ببندد ، و به قدر ضرورت اكتفا كند . زيرا كسى كه خرجش زياد باشد قناعت براى او ممكن نيست . پس اگر تنها و منفرد است به جامهء درشت و ارزان و به هر غذائى كه به دست آيد قانع باشد ، و نان خورش را كم و محدود كند . و همچنين در ديگر چيزهاى مورد نياز ، خود را بر اين شيوه وا دارد . و اگر زن و فرزند دارد هر يك را بر اين حد عادت دهد . و اگر معيشت خود را بر پايهء ميانه روى بنا كند به تلاش و كوشش فراوان احتياج نخواهد داشت اگر چه عيالمند باشد . رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله فرمود : « ما عال من اقتصد » « هر كه ميانه روى كند محتاج نشود » . و فرمود : « ثلاث منجيات : خشية اللَّه في السّر و العلانية ، و القصد فى الغناء و الفقر ، و العدل في الرّضا و الغضب » . « سه چيز نجات دهنده است ، ترس از خدا در نهان و آشكار ، و ميانه روى در توانگرى و فقر ، و عدالت در حال خشنودى و خشم » . و فرمود : « التّدبير نصف المعيشة » « تدبير نيمى از معيشت است » . و فرمود : « من اقتصد أغناه اللَّه ، و من بذّر أفقره اللَّه » « هر كه ميانه روى كند خدا بىنيازش كند ، و هر كه اسراف و تبذير كند خدا فقيرش گرداند » . و فرمود : « ميانه روى ، و خاموشى بجا ، و هدايت شايسته ، يك جزء از بيست و چند جزء نبوت است » . و امير مؤمنان عليه السّلام فرمود : « القصد مثراة و السّرف متواة » « ميانه روى ثروت خيز و زياده روى هلاك انگيز است » .